Sanskrit Grammar - Vibhakti
वर्ष-वार विश्लेषण
पूछे जाने वाले प्रश्न प्रकार
अध्ययन नोट्स
विभक्ति (Case endings) indicate the grammatical role of a noun in a sentence. Sanskrit has 7 विभक्तियाँ (+ सम्बोधन as 8th): प्रथमा (Nominative — कर्ता, subject), द्वितीया (Accusative — कर्म, object), तृतीया (Instrumental — करण, by/with), चतुर्थी (Dative — सम्प्रदान, for/to), पञ्चमी (Ablative — अपादान, from/separation), षष्ठी (Genitive — सम्बन्ध, of/possession), सप्तमी (Locative — अधिकरण, in/on/at), सम्बोधन (Vocative — calling, हे/भो).
विभक्ति with शब्द रूप examples (राम शब्द — पुल्लिंग अकारान्त): प्रथमा — रामः, रामौ, रामाः। द्वितीया — रामम्, रामौ, रामान्। तृतीया — रामेण, रामाभ्याम्, रामैः। चतुर्थी — रामाय, रामाभ्याम्, रामेभ्यः। पञ्चमी — रामात्, रामाभ्याम्, रामेभ्यः। षष्ठी — रामस्य, रामयोः, रामाणाम्। सप्तमी — रामे, रामयोः, रामेषु। सम्बोधन — हे राम!, हे रामौ!, हे रामाः!
REET Exam Tips: Know all 7+1 विभक्ति with their कारक names. Most asked: match sentence with correct विभक्ति, or identify कारक in a given Sanskrit sentence. The तृतीया-चतुर्थी and पंचमी-सप्तमी distinctions are most tested.